เพนียด นครโบราณพันปีที่เมืองจันท์

ภาคภูมิ น้อยวัฒน์...เรื่องและภาพ

ตีพิมพ์ในคอลัมน์รายงานพิเศษ อนุสาร อ.ส.ท. เดือนตุลาคม ๒๕๖๑

โครงการเผยแพร่มรดกศิลปวัฒนธรรมของชาติ โดยกรมศิลปากร จัดกิจกรรมนำสื่อมวลชนจากหลากหลายสาขา ร่วมเดินทางทัศนศึกษาในหัวข้อ “เล่าเรื่องเมืองโบราณพันปี “จันทบุรี” ดินแดนยุทธศาสตร์ชาติไทย” ในระหว่างวันที่ ๑๖ – ๑๗ สิงหาคมที่ผ่านมา

คณะทัศนศึกษาในครั้งนี้นำโดยนายเมธาดล วิจักขณะ รองอธิบดีกรมศิลปากร จุดหมายหลักอยู่ที่ศึกษาดูงานแหล่งโบราณคดีและโบราณสถาน โดยเฉพาะการดำเนินโครงการอนุรักษ์และพัฒนาเพื่อส่งเสริมศักยภาพเมืองเพนียด จังหวัดจันทบุรี  หลังจากโบราณสถานแห่งนี้ไม่ได้ดำเนินงานขุดค้นและศึกษาด้านโบราณคดีมานานกว่า ๒๐ ปีแล้ว

              เมืองเพนียดเป็นนครโบราณอายุมากกว่าพันปี สำรวจพบครั้งแรกโดยสำนักฝรั่งเศสแห่งปลายบูรพาทิศเมื่อ พ.ศ.๒๔๓๖-๒๔๔๖ กรมศิลปากรขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานเมื่อ พ.ศ.๒๔๗๘  ลักษณะผังเมืองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า ล้อมรอบด้วยคันดิน ขนาดพื้นที่ประมาณ ๑,๖๐๐ ไร่  ทำเลติดกับเชิงเขาสระบาป มีลำน้ำคลองนารายณ์ไหลมาจากภูเขา ผ่านเมืองลงสู่แม่น้ำจันทบุรีแล้วออกทะเลอ่าวไทย  

สิ่งยืนยันถึงความเก่าแก่ของเมืองเพนียดได้แก่ ศิลาจารึก และหลักฐานทางศิลปกรรมที่ปรากฏอยู่มากมาย  ศิลาจารึกสำคัญมีอยู่สามหลัก ได้แก่จารึกวัดทองทั่ว-ไชยชุมพล อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๒ จารึกเพนียด ๑ และจารึกเพนียด ๕๒ อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๕   ส่วนหลักฐานทางศิลปกรรมที่น่าสนใจ คือทับหลังแบบถาลาบริวัตรในวัฒนธรรมขอมโบราณ สร้างขึ้นราวตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ ๑๒ อายุประมาณ ๑,๔๐๐ ปี ถือเป็นศิลปกรรมได้รับอิทธิพลจากอินเดียเก่าแก่ที่สุดในประเทศไทย แสดงให้เห็นว่าเมืองเพนียดเป็นเมืองท่าติดต่อค้าขายใกล้ชิดกับอินเดีย มีบทบาทสำคัญสำคัญในการเชื่อมอารยธรรมจากอินเดียเข้าสู่ในภูมิภาคส่วนอื่น ๆ  

  

นักโบราณคดีคาดว่าเมืองเพนียดยังอาจเป็นชุมชนที่มีประวัติความเก่าแก่มากกว่า ๑,๔๐๐ ปี เนื่องจากยังขุดพบโบราณวัตถุกลองมโหระทึกที่มีอายุเก่าแก่มากกว่านั้นมาก คือร่วมสมัยกับเมืองออกแก้วในเวียดนามตอนใต้ ที่มีอายุอยู่ในพุทธศตวรรษที่ ๖-๙   ทั้งยังอาจจะติดต่อกับเมืองท่าในสมัยศรีวิชัย ที่จังหวัดสุราษฎร์ธานีด้วย  เนื่องจากเมืองเพนียดห่างจากอ่าวไทยเพียง ๒๐ กิโลเมตร เป็นจุดที่สะดวกในการติดต่อทำการค้าทางทะเล ในขณะที่ทางบกเชื่อมโยงเข้ากับภาคกลาง   

สำนักศิลปากรที่ ๕ ปราจีนบุรี ได้ดำเนินงานโบราณคดีขุดแต่งและบูรณะโบราณสถานด้านทิศเหนือที่เรียกกันว่า “คูเพนียด” ในปี พ.ศ. ๒๕๔๒-๒๕๔๕  พบว่าเป็นสิ่งก่อสร้างลักษณะเหมือนสระน้ำรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าสองสระติดกัน กว้าง ๖๐ เมตร ยาว ๔๐ เมตร กรุด้วยศิลาแลง มีบันไดทางขึ้น ในปี พ.ศ. ๒๕๖๐ ที่ผ่านมา จึงได้สำรวจทำแผนผังพร้อมทั้งขุดแต่งโบราณสถานเมืองเพนียดอีกครั้ง พบโบราณวัตถุเพิ่มเติมอีกหลายชิ้นที่น่าสนใจ เช่น กระเบื้องกาบกล้วย กระเบื้องเชิงชาย และชิ้นส่วนสถาปัตยกรรมอื่น ๆ  ที่ทำให้สันนิษฐานได้ว่าเป็นสิ่งก่อสร้างใช้เพื่อประกอบพิธีกรรมทางศาสนา อายุราวพุทธศตวรรษที่ ๑๘  ไม่ใช่เพนียดหรือคอกช้างอย่างที่เรียกกันอย่างแน่นอน

ล่าสุดกรมศิลปากรมีแผนพัฒนาต่อเนื่องในช่วงปี ๒๕๖๒-๒๕๖๕  โดยจะทำการสำรวจตั้งแต่บริเวณเมืองเพนียดเบื้องล่างเชื่อมโยงขึ้นไปถึงบนยอดเขาสระบาป ซึ่งน่าจะมีความสัมพันธ์กันในเชิงพิธีกรรมความศักดิ์สิทธิ์  ขณะนี้กำลังอยู่ในระหว่างการสำรวจหากำแพงเมืองและขุดแต่งบูรณะให้ชัดเจน นอกจากนี้ยังมีโครงการความร่วมมือกับท้องถิ่น นำชาวบ้านที่อยู่รอบโบราณสถาน เข้ามาร่วมพัฒนาให้เป็นแหล่งเรียนรู้ต่อไป

ในส่วนของวัดทองทั่วซึ่งเป็นแหล่งเก็บรักษาโบราณวัตถุชิ้นสำคัญของเมืองเพนียดไว้จำนวนมาก ทางวัดได้รับการสนับสนุนงบประมาณ ๓๐ ล้านบาท สำหรับการสร้างอาคารพิพิธภัณฑ์แห่งใหม่ จากหน่วยราชการท้องถิ่นซึ่งตระหนักถึงความสำคัญ  โดยมีกรมศิลปากรสนับสนุนในด้านการกำหนดอายุโบราณวัตถุ แนะนำการจัดแสดงให้ได้มาตรฐานสากล รวมทั้งมีแผนพัฒนาให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์แห่งใหม่ของ จังหวัดจันทบุรีที่มีความเชื่อมโยงทางวัฒนธรรมในระดับภูมิภาคอาเซียน 

 คณะทัศนศึกษาได้เข้าเยี่ยมชมหน่วยงานของกรมศิลปากรส่วนภูมิภาคในจังหวัดจันทบุรี  ได้แก่ หอจดหมายเหตุแห่งชาติ จันทบุรี เดิมเป็นศาลาว่าการมณฑลจังหวัดจันทบุรีซึ่งประกอบด้วยเมืองจันทบุรี ระยอง และตราด สร้างขึ้นเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๕๙  สมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๖  ปัจจุบันตัวอาคารมีอายุเก่าแก่กว่าร้อยปี ระหว่างการบูรณะพบเอกสารจดหมายเหตุเก่าแก่สมัยสงครามโลกครั้งที่ ๑ และสงครามโลกครั้งที่ ๒ จำนวนมาก ได้รับการเสนอยูเนสโกให้เป็นมรดกความทรงจำของโลก  และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพาณิชย์นาวี แหล่งเก็บรักษาและอนุรักษ์โบราณวัตถุที่ได้จากการขุดค้นใต้ทะเล พร้อมชมการสาธิตการปฏิบัติงานโบราณคดีใต้น้ำด้วยอุปกรณ์อันทันสมัย ณ สระฝึกอบรมและทดสอบการดำน้ำ “เดชพิรุฬห์”

 นอกจากนี้ยังเข้าชมพิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ค่ายตากสิน ในบริเวณค่ายตากสิน ซึ่งเป็นกลุ่มอาคารโบราณที่สร้างขึ้นในสมัยฝรั่งเศสเข้ายึดเมืองจันทบุรี จัดแสดงพระราชประวัติพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ และนิทรรศการความสัมพันธ์ระหว่างไทยกับฝรั่งเศส จัดแสดงไว้อย่างเป็นหมวดหมู่น่าสนใจ  และอาสนวิหารพระนางมารีอาปฎิสนธินิรมล จันทบุรี โบสถ์คริสต์ศาสนานิกายโรมันคาทอลิก อายุกว่าร้อยปี  ที่มีรูปแบบสถาปัตยกรรมและการตกแต่งอลังการตระการตา

สนใจชมภาพถ่ายและวิดิทัศน์การเดินทางทัศนศึกษาในหัวข้อ “เล่าเรื่องเมืองโบราณพันปี จันทบุรี ดินแดนยุทธศาสตร์ชาติไทย” เพิ่มเติมได้ที่ www.facebook.com/osotho

ปะการังยั่งยืนคืนชีวิต

ภาคภูมิ น้อยวัฒน์...รายงาน

ตีพิมพ์ครั้งแรกในอนุสาร อ.ส.ท. ฉบับเดือนมกราคม ๒๕๕๙ 

ฝ่ายส่งเสริมการพัฒนาอย่างยั่งยืน สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ จัดทัศนศึกษา “ปะการังยั่งยืน คืนชีวิต” ระหว่างวันที่ ๒๖-๒๗ พฤศจิกายนที่ผ่านมา เพื่อนำกลุ่มผู้นำความคิดทั้งภาครัฐและเอกชน ที่เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและการดำน้ำใต้ทะเล ได้แก่ คณะวิทยาศาสตร์ทางทะเล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  สมาคมนักดำน้ำแห่งประเทศไทย  รวมทั้งสื่อมวลชน ได้แก่ อนุสาร อ.ส.ท. กลุ่มกรีนพีช  บริษัท แคนนอน ประเทศไทย จำกัด  และเว็บไซต์ MThai  ไปชมความสำเร็จของโครงการจัดสร้างปะการังเทียมเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ณ จังหวัดจันทบุรี

โครงการดังกล่าวเริ่มขึ้นเพื่อสนองพระราชเสาวนีย์ของสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ ที่ทรงมีพระราชดำริต้องการฟื้นฟูทรัพยากรทางทะเลที่เสื่อมโทรมด้วยการวางแนวปะการังเทียม เพื่อให้ปลาและสัตว์น้ำนานาชนิดใช้เป็นพื้นที่เข้ามาอาศัย ใช้ขยายพันธุ์และฟักตัว เป็นการอนุรักษ์ระบบนิเวศทางทะเล 

 ปะการังเทียมทำจากซีเมนต์เป็นรูปลูกบาศก์โปร่ง

สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์โดยมูลนิธิสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์จึงได้สนับสนุนงบประมาณให้กับกรมประมงในการจัดสร้างปะการังเทียมด้วยแท่งคอนกรีตทรงลูกบาศก์โปร่ง โดยกองแรกนำไปวาง ณ บริเวณชายฝั่งทะเลหมู่ที่ ๗  ตำบลคลองขุด อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี อันเป็นพื้นที่ของศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๕๕

หลังจากประสบผลดีในการฟื้นฟูระบบนิเวศจากปะการังเทียมกองแรก ทำให้สัตว์น้ำเพิ่มจำนวนมากขึ้น  ในปีต่อมามูลนิธิฯ จึงได้ร่วมกับกรมประมงขยายการจัดสร้างและวางปะการังเทียมไปยังท้องทะเลในจังหวัดอื่น ๆ อย่างต่อเนื่อง

ในปี ๒๕๕๖ ได้วางปะการังเทียม ๑ กอง ในทะเลบ้านทุ่งมหา ตำบลปากคลอง อำเภอปะทิว จังหวัดชุมพร ปี ๒๕๕๗ วางปะการังเทียมรวม ๔ กอง ได้แก่ ในทะเลบริเวณชุมชนรอบพระราชวังไกลกังวล อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ๒ กอง  ในทะเลบริเวณบ้านทุ่งรัก ตำบลแม่นางขาว อำเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา ๑ กอง และในทะเลบริเวณปากคลอง ตำบลเกาะกลาง อำเภอลันตา จังหวัดกระบี่  ๑ กอง  ล่าสุดในปี ๒๕๕๘ ที่ผ่านมานี้ได้วางปะการังเทียมในทะเลบริเวณบ้านนาทับ อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลาอีก ๑ กอง

 คณะทัศนศึกษาเริ่มต้นในจันทบุรีด้วยกิจกรรมเบา ๆ แวะเยี่ยมชมสถาปัตยกรรมเก่าแก่อันงดงามที่เรียงรายอยู่สองฟากฝั่งถนนของชุมชนริมน้ำจันทบูร บริเวณบ้านหลวงราชไมตรีซึ่งได้รับการปรับปรุงสภาพอย่างสวยงาม โดยรักษาบรรยากาศดั้งเดิมเอาไว้ได้อย่างครบถ้วน ทั้งยังเป็นวิสาหกิจของชุมชน  

 บ้านเรือนเก่าย่านริมน้ำจันทบูร

 คณะเข้าเยี่ยมชมภายในบ้านหลวงราชไมตรี 

ถ่ายภาพหมู่ที่ระลึกหน้าบ้านหลวงราชไมตรี

ก่อนจะข้ามสะพานไปยังอาสนวิหารพระแม่มารปฏิสนธินิรมล โบสถ์ฝรั่งที่งดงามด้วยการตกแต่งประดับประดาในแบบสถาปัตยกรรมแบบโกธิค ชื่นชมกับประติมากรรมพระแม่มารีที่ประดับด้วยพลอยเมืองจันท์อันเลื่องชื่อ และกระจกสีที่ประดับประดาอยู่บนบานหน้าต่าง ปิดท้ายวันแรกด้วยกิจกรรม Party on the beach  ณ โรงแรมแซนด์ดูนส์ เจ้าหลาว บีช รีสอร์ต

 สถาปัตยกรรมโกธิคของอาสนวิหาร

คณะปะการังยั่งยืนคืนชีวิตถ่ายภาพหมู่ภายในวิหาร

            วันที่สองจึงเป็นการเดินทางสู่ผืนน้ำสีเขียวครามของจังหวัดจันทบุรี  โดยคณะทัศนศึกษาเข้ารับฟังการบรรยายสรุปและชมวิดีทัศน์ใต้ท้องทะเลเกี่ยวกับการวางปะการังเทียม จากนักวิชาการประมงชำนาญการของกรมประมง ที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบน ก่อนออกเดินทางโดยเรือลำใหญ่ สู่พื้นที่วางปะการังเทียมใต้ท้องทะเลจันทบุรี

 ซั้งเชือกถูกห่อหุ้มด้วยพืชน้ำ

ณ ผืนทรายใต้น้ำลึกอันเป็นสถานที่วางปะการังเทียมแห่งแรกของโครงการฯ  หลังจากเวลาผ่านไปสามปี ปะการังเทียมรูปลูกบาศก์โปร่งที่กองอยูเป็นกลุ่ม แวดล้อมด้วยซั้งเชือกที่ผูกไว้กับทุ่นลอยเรียงราย บัดนี้ห่มคลุมด้วยสีเขียวของพืชน้ำ ประดุจดังผืนป่าใต้สมุทร  เต็มไปด้วยฝูงปลาและสัตว์น้ำนานาชนิดน้อยใหญ่ที่ว่ายเวียนวนหากินอยู่อย่างมีชีวิตชีวา น่าตื่นตาตื่นใจ

สรรพชีวิตน้อยใหญ่ในบริเวณปะการังเทียม

ภาพของปะการังเทียมที่ในวันนี้ได้กลายเป็นบ้านอันแสนอุดมสมบูรณ์เป็นที่อาศัยและขยายพันธุ์ของปลาและสัตว์น้ำมากมายนับพันนับหมื่นอย่างที่ได้เห็น เป็นเครื่องยืนยันได้อย่างดี ถึงความสำเร็จของโครงการฯ ว่ามีส่วนช่วยในการฟื้นฟูระบบนิเวศของทะเลได้มาก อันจะส่งผลอย่างยั่งยืนต่อท้องทะเล

โดยเฉพาะอย่างยิ่งต่อการทำประมงพื้นบ้าน ที่นับจากนี้ต่อไปชาวประมงพื้นบ้านสามารถทำมาหากินในบริเวณใกล้ชายฝั่ง ไม่จำเป็นต้องเสี่ยงภัยออกไปหาปลาในทะเลน้ำลึกอีกต่อไป

 

 ปะการังเทียมกลายสภาพเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำใต้ทะเล

ท่าสอน เส้นทางสัมผัสมหัศจรรย์แห่งป่าชายเลนจันทบุรี

“พราว เภตรา” ...รายงาน

ตีพิมพ์ครั้งแรกในอนุสาร อ.ส.ท. ฉบับเดือนตุลาคม ๒๕๕๘ 

            ป่าชายเลนถือเป็นแหล่งธรรมชาติที่สำคัญต่อสิ่งแวดล้อม เนื่องจากมีประโยชน์ต่อการดํารงชีพของมนุษย์และสัตว์  ด้วยความหลากหลายของพืชและสัตว์นานาชนิด จัดเป็นระบบนิเวศแบบ ๓  น้ำ โดย ในฤดูฝนมีน้ำฝนลงมาผสมกับน้ำทะเลมาก น้ำจะจืด ช่วงปลายฤดูฝนย่างเข้าฤดูแล้งน้ำฝนน้อยลง น้ำจะกลายเป็นน้ำกร่อย และในฤดูแล้งที่ไม่มีน้ำฝนลงมาผสม น้ำจะเค็ม หมุนเวียนกันไปเป็นวงจร จึงเป็นแหล่งแพร่พันธุ์และอยู่อาศัยของสัตว์น้ำได้เป็นอย่างดี

 ป่าชายเลนลุ่มน้ำเวฬุ บริเวณรอยต่อของ อําเภอขลุง จังหวัดจันทบุรี กับ อําเภอเขาสมิง จังหวัดตราดเป็นพื้นที่ป่าชายเลนซึ่งมีความหลากหลายและสมบูรณ์ทางนิเวศมากที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย โดยจากการสํารวจในพื้นที่ซึ่งมีอยู่ประมาณ ๑๒๐,๐๐๐ ไร่ในอดีต  พบว่ามีสัตว์น้ำมากกว่า ๓๐ ชนิด และนกอีกมากกว่า ๒๐๐ ชนิด ทว่าในช่วง ๓๐ ปีที่ผ่านมาถูกชาวบ้านบุกรุกพื้นที่เข้าไปทำมาหากิน เป็นเหตุให้ป่าชายเลนถูกทำลายไปกว่าร้อยละ ๙๐  สภาพป่าที่ทรุดโทรม ส่งผลให้พันธุ์สัตว์น้ำชายฝั่งลดน้อยลงอย่างต่อเนื่อง ทั้งในด้านชนิดและจำนวน

กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง โดยสถานีพัฒนาทรัพยากรป่าชายเลนที่ ๒ (ท่าสอน จันทบุรี) ได้ดำเนินฟื้นฟูป่าชายเลน ลุ่มน้ำเวฬุขึ้นมาใหม่ โดยยึดตามแนวพระราชดํารัสของพระบาทสมเด็จพระ เจ้าอยู่หัว ที่ทรงรับสั่งว่า “คนกับป่าสามารถอยู่ร่วมกันได้ ในการฟื้นฟูป่านั้นต้องให้ประชาชนมีส่วนร่วม และให้เขาได้รับประโยชน์จากการสร้างป่านั้นด้วย”

ในปี พ.ศ.๒๕๔๗ จึงได้มีการก่อตั้งศูนย์เรียนรู้และท่องเที่ยวเชิงนิเวศป่าชายเลนลุ่มน้ำเวฬุ ขึ้น   เป็นศูนย์การเรียนรู้ด้านนิเวศวิทยาป่าชายเลน สำหรับกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงนิเวศ รวมทั้งเป็นสถานที่พบปะทํากิจกรรมร่วมกันของกลุ่มเยาวชนและประชาชน เพื่อปลูกจิตสํานึกด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าชายเลนให้มีความอุดมสมบูรณ์  โดยให้คนในท้องที่มีส่วนร่วมอีกทั้งยังมีรายได้จากนักท่องเที่ยว  โดยที่ผ่านมาได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากจังหวัดจันทบุรี ล่าสุดในปี ๒๕๕๘ นี้ ทางการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.)ได้เข้ามาดำเนินการปลูกป่าชายเลนจำนวน ๑ พันไร่ เพื่อฟื้นฟูสภาพผืนป่าท่าสอนให้กลับมาอุดมสมบูรณ์อีกครั้ง

ภายในพื้นที่ศูนย์ฯ ได้มีการตัดถนนลาดยางผ่านเข้าไปในผืนป่า เพื่อให้สามารถเข้าไปศึกษาธรรมชาติกันได้อย่างใกล้ชิด โดยจัดสร้างห้องสำหรับบรรยายในอาคาร พร้อมทั้งเส้นทางเดินเท้าศึกษาธรรมชาติ เป็นสะพานคอนกรีตและสะพานไม้ ทอดผ่านเข้าไปในผืนป่าชายเลนท่ามกลางพันธุ์ไม้นานาชนิดที่เรียงราย เช่น โกงกาง แสม ลำพู บนระยะทาง ๑.๒ กิโลเมตร ใช้เวลาเดินประมาณ ๖๐ นาที

แต่ละจุดมีป้ายสื่อความหมายเกี่ยวกับธรรมชาติป่าชายเลนบอกเล่าข้อมูลพันธุ์ไม้ สัตว์ต่าง ๆ ซึ่งมีทั้งนก สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม สัตว์เลื้อยคลาน และสัตว์น้ำ ที่อาศัยอยู่ในป่าชายเลน ไว้อย่างละเอียดพอสมควร ซึ่งถ้าโชคดีก็อาจจะได้พบเห็นตัวเป็น ๆ กัน ซึ่งที่ถือเป็นดาวเด่นของป่าท่าสอนแห่งนี้ก็คือ “เหยี่ยวแดง”  เนื่องจากพบเห็นได้ง่าย มักจะเห็นกางปีกถลาร่อนอยู่ไปมาอยู่มากมาย  บนผืนฟ้าสีครามเหนือป่าเขียวขจี

โดยเฉพาะในช่วงเดือนพฤศจิกายน-มิถุนายนของทุกปี บนถนนลาดยางสายหลักที่ทอดยาว ระยะทางประมาณ ๒ กิโลเมตร ในยามค่ำคืนยังสว่างไสวเรืองรองด้วยแสงของหิ่งห้อยกระพริบวิบวับอยู่สองฟากฝั่ง เป็นความงดงามมหัศจรรย์อันเป็นเอกลักษณ์ของผืนป่าชายเลนท่าสอนแห่งนี้ ที่หากมีโอกาสก็ไม่ควรพลาดที่จะมาชมเป็นบุญตาสักครั้งในชีวิต

สุดถนนที่ท่าน้ำยังมีร้านอาหารทะเลแพโชครุ่งรัตน์ให้บริการอาหารทะเลในราคาย่อมเยา และหากต้องการพักผ่อนแรมคืนแบบใกล้ชิดธรรมชาติ ทางศูนย์ฯ ก็มีเต็นท์ไว้บริการนักท่องเที่ยว พักได้ ๒-๕ คน ราคา ๑๒๐-๓๐๐ บาท ในกรณีที่นักท่องเที่ยวนำเต็นท์มาเอง เสียค่าธรรมเนียมพื้นที่กางเต็นท์ คนละ ๕๐ บาท

สอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ สถานีพัฒนาทรัพยากรป่าชายเลน ที่ ๒ (ท่าสอน จันทบุรี) โทรศัพท์ ๐ ๓๙๔๒ ๔๑๘๖, ๐๘ ๙๒๔๕ ๓๕๐๙