ปะการังยั่งยืนคืนชีวิต

ภาคภูมิ น้อยวัฒน์...รายงาน

ตีพิมพ์ครั้งแรกในอนุสาร อ.ส.ท. ฉบับเดือนมกราคม ๒๕๕๙ 

ฝ่ายส่งเสริมการพัฒนาอย่างยั่งยืน สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ จัดทัศนศึกษา “ปะการังยั่งยืน คืนชีวิต” ระหว่างวันที่ ๒๖-๒๗ พฤศจิกายนที่ผ่านมา เพื่อนำกลุ่มผู้นำความคิดทั้งภาครัฐและเอกชน ที่เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและการดำน้ำใต้ทะเล ได้แก่ คณะวิทยาศาสตร์ทางทะเล จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  สมาคมนักดำน้ำแห่งประเทศไทย  รวมทั้งสื่อมวลชน ได้แก่ อนุสาร อ.ส.ท. กลุ่มกรีนพีช  บริษัท แคนนอน ประเทศไทย จำกัด  และเว็บไซต์ MThai  ไปชมความสำเร็จของโครงการจัดสร้างปะการังเทียมเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ณ จังหวัดจันทบุรี

โครงการดังกล่าวเริ่มขึ้นเพื่อสนองพระราชเสาวนีย์ของสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ ที่ทรงมีพระราชดำริต้องการฟื้นฟูทรัพยากรทางทะเลที่เสื่อมโทรมด้วยการวางแนวปะการังเทียม เพื่อให้ปลาและสัตว์น้ำนานาชนิดใช้เป็นพื้นที่เข้ามาอาศัย ใช้ขยายพันธุ์และฟักตัว เป็นการอนุรักษ์ระบบนิเวศทางทะเล 

 ปะการังเทียมทำจากซีเมนต์เป็นรูปลูกบาศก์โปร่ง

สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์โดยมูลนิธิสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์จึงได้สนับสนุนงบประมาณให้กับกรมประมงในการจัดสร้างปะการังเทียมด้วยแท่งคอนกรีตทรงลูกบาศก์โปร่ง โดยกองแรกนำไปวาง ณ บริเวณชายฝั่งทะเลหมู่ที่ ๗  ตำบลคลองขุด อำเภอท่าใหม่ จังหวัดจันทบุรี อันเป็นพื้นที่ของศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๕๕

หลังจากประสบผลดีในการฟื้นฟูระบบนิเวศจากปะการังเทียมกองแรก ทำให้สัตว์น้ำเพิ่มจำนวนมากขึ้น  ในปีต่อมามูลนิธิฯ จึงได้ร่วมกับกรมประมงขยายการจัดสร้างและวางปะการังเทียมไปยังท้องทะเลในจังหวัดอื่น ๆ อย่างต่อเนื่อง

ในปี ๒๕๕๖ ได้วางปะการังเทียม ๑ กอง ในทะเลบ้านทุ่งมหา ตำบลปากคลอง อำเภอปะทิว จังหวัดชุมพร ปี ๒๕๕๗ วางปะการังเทียมรวม ๔ กอง ได้แก่ ในทะเลบริเวณชุมชนรอบพระราชวังไกลกังวล อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ๒ กอง  ในทะเลบริเวณบ้านทุ่งรัก ตำบลแม่นางขาว อำเภอคุระบุรี จังหวัดพังงา ๑ กอง และในทะเลบริเวณปากคลอง ตำบลเกาะกลาง อำเภอลันตา จังหวัดกระบี่  ๑ กอง  ล่าสุดในปี ๒๕๕๘ ที่ผ่านมานี้ได้วางปะการังเทียมในทะเลบริเวณบ้านนาทับ อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลาอีก ๑ กอง

 คณะทัศนศึกษาเริ่มต้นในจันทบุรีด้วยกิจกรรมเบา ๆ แวะเยี่ยมชมสถาปัตยกรรมเก่าแก่อันงดงามที่เรียงรายอยู่สองฟากฝั่งถนนของชุมชนริมน้ำจันทบูร บริเวณบ้านหลวงราชไมตรีซึ่งได้รับการปรับปรุงสภาพอย่างสวยงาม โดยรักษาบรรยากาศดั้งเดิมเอาไว้ได้อย่างครบถ้วน ทั้งยังเป็นวิสาหกิจของชุมชน  

 บ้านเรือนเก่าย่านริมน้ำจันทบูร

 คณะเข้าเยี่ยมชมภายในบ้านหลวงราชไมตรี 

ถ่ายภาพหมู่ที่ระลึกหน้าบ้านหลวงราชไมตรี

ก่อนจะข้ามสะพานไปยังอาสนวิหารพระแม่มารปฏิสนธินิรมล โบสถ์ฝรั่งที่งดงามด้วยการตกแต่งประดับประดาในแบบสถาปัตยกรรมแบบโกธิค ชื่นชมกับประติมากรรมพระแม่มารีที่ประดับด้วยพลอยเมืองจันท์อันเลื่องชื่อ และกระจกสีที่ประดับประดาอยู่บนบานหน้าต่าง ปิดท้ายวันแรกด้วยกิจกรรม Party on the beach  ณ โรงแรมแซนด์ดูนส์ เจ้าหลาว บีช รีสอร์ต

 สถาปัตยกรรมโกธิคของอาสนวิหาร

คณะปะการังยั่งยืนคืนชีวิตถ่ายภาพหมู่ภายในวิหาร

            วันที่สองจึงเป็นการเดินทางสู่ผืนน้ำสีเขียวครามของจังหวัดจันทบุรี  โดยคณะทัศนศึกษาเข้ารับฟังการบรรยายสรุปและชมวิดีทัศน์ใต้ท้องทะเลเกี่ยวกับการวางปะการังเทียม จากนักวิชาการประมงชำนาญการของกรมประมง ที่ศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบน ก่อนออกเดินทางโดยเรือลำใหญ่ สู่พื้นที่วางปะการังเทียมใต้ท้องทะเลจันทบุรี

 ซั้งเชือกถูกห่อหุ้มด้วยพืชน้ำ

ณ ผืนทรายใต้น้ำลึกอันเป็นสถานที่วางปะการังเทียมแห่งแรกของโครงการฯ  หลังจากเวลาผ่านไปสามปี ปะการังเทียมรูปลูกบาศก์โปร่งที่กองอยูเป็นกลุ่ม แวดล้อมด้วยซั้งเชือกที่ผูกไว้กับทุ่นลอยเรียงราย บัดนี้ห่มคลุมด้วยสีเขียวของพืชน้ำ ประดุจดังผืนป่าใต้สมุทร  เต็มไปด้วยฝูงปลาและสัตว์น้ำนานาชนิดน้อยใหญ่ที่ว่ายเวียนวนหากินอยู่อย่างมีชีวิตชีวา น่าตื่นตาตื่นใจ

สรรพชีวิตน้อยใหญ่ในบริเวณปะการังเทียม

ภาพของปะการังเทียมที่ในวันนี้ได้กลายเป็นบ้านอันแสนอุดมสมบูรณ์เป็นที่อาศัยและขยายพันธุ์ของปลาและสัตว์น้ำมากมายนับพันนับหมื่นอย่างที่ได้เห็น เป็นเครื่องยืนยันได้อย่างดี ถึงความสำเร็จของโครงการฯ ว่ามีส่วนช่วยในการฟื้นฟูระบบนิเวศของทะเลได้มาก อันจะส่งผลอย่างยั่งยืนต่อท้องทะเล

โดยเฉพาะอย่างยิ่งต่อการทำประมงพื้นบ้าน ที่นับจากนี้ต่อไปชาวประมงพื้นบ้านสามารถทำมาหากินในบริเวณใกล้ชายฝั่ง ไม่จำเป็นต้องเสี่ยงภัยออกไปหาปลาในทะเลน้ำลึกอีกต่อไป

 

 ปะการังเทียมกลายสภาพเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำใต้ทะเล